Hoe je met je thuisbatterij geld kunt verdienen met netcongestie

Je kon met je thuisbatterij al geld verdienen door te handelen op de energiemarkt: laden als stroom goedkoop is, ontladen als de prijs hoog staat. Maar sinds 1 juli is daar een nieuwe verdienmogelijkheid bij gekomen, en die is misschien wel de meest waardevolle tot nu toe. Je thuisbatterij, laadpaal of hybride warmtepomp kan voortaan ook geld opleveren door mee te helpen aan het oplossen van netcongestie, hét grootste energieprobleem van Nederland op dit moment.

Wat is er precies gelanceerd?

Netbeheerders Alliander (Liander), Enexis en Stedin hebben samen met een groeiend aantal energieleveranciers een nieuwe dienst opgezet: de kleinverbruikersflexibiliteitsdienst, ook wel KVflex genoemd. Tim Joosten van Alliander legt in de podcast uit dat het in de kern gaat om een nieuwe manier om flexibiliteit — het vermogen van slimme apparaten om te schuiven met laden en ontladen — direct bij de netbeheerder aan te bieden, in plaats van alleen via de energiemarkt.

Het verschil met bestaande verdienmodellen zit in wíe erom vraagt en waaróm. Bij dynamische prijzen of de onbalansmarkt reageert je batterij op landelijke signalen: een lage prijs, of een systeembreed tekort. Bij deze nieuwe dienst reageert je batterij op een lokaal signaal van de netbeheerder, die precies weet wanneer het stroomnet in jouw wijk of regio vol dreigt te lopen.

Waarom bestaat dit probleem eigenlijk?

Een voorbeeld dat in de podcast langskomt, maakt meteen duidelijk waar het misgaat. Stel: het waait hard, er is veel windenergie op zee en de stroomprijzen zakken naar bijna nul. Jouw batterij en laadpaal reageren daarop en beginnen te laden, want het is goedkoop. Je buren doen precies hetzelfde, en de buren daarnaast ook. Landelijk gezien klopt het plaatje helemaal: er is veel groene stroom en die wordt nu gebruikt. Maar de kabel die naar jouw wijk loopt, zit dan opeens propvol. Dat is netcongestie in het klein: geen landelijk evenwichtsprobleem, maar een lokale verstopping in het net.

Dat risico is groter in wijken die van het gas af gaan en massaal overstappen op elektrische warmtepompen, en in wijken met veel zonnepanelen én veel elektrische auto’s. Precies de wijken dus waar ook veel thuisbatterijen staan — wat deze nieuwe dienst zo logisch maakt.

Deed mijn batterij dit niet al?

Een vraag die bij veel thuisbatterij-eigenaren opkomt: doet mijn batterij dit niet al, aangezien hij toch al het stroomnet ondersteunt en daar geld mee verdient? Nee. Thuisbatterijen zoals de Zonneplan Nexus genereren als inkomsten op energiemarkten, maar dat gaat o.a. via de onbalansmarkt, intraday en day-ahead. Netcongestie is echter een lokaal, fysiek probleem: een specifieke kabel of trafo naar een wijk heeft een maximale capaciteit, en die kun je alleen ontlasten met een signaal dat specifiek voor dat gebied geldt.

Sterker nog, een batterij die alleen slim reageert op de landelijke marktprijs kan het lokale probleem soms juist verergeren. Daarom is er nu een apart, locatiespecifiek signaal nodig dat rechtstreeks van de netbeheerder komt.

Hoe werkt het in de praktijk?

Voor jou als consument verandert er weinig aan het comfort. De aansturing verloopt automatisch via de app van je energieleverancier; je hoeft zelf niets aan te vragen of te activeren. Je energieleverancier meldt bij de netbeheerder hoeveel vermogen er beschikbaar is, en de netbeheerder roept dat vermogen de dag van tevoren af als dat nodig is. Vanaf dat moment moet het geleverd worden: dit is een harde afspraak, in tegenstelling tot de wat flexibelere posities op de energiemarkt.

Comfort staat daarbij voorop. Je auto staat ’s ochtends gewoon opgeladen en je huis blijft op temperatuur; de sturing gebeurt binnen de grenzen die je zelf met je leverancier hebt afgesproken.

Er zijn drie type apparaten geschikt om mee te doen, en die werken alle drie anders:

• Thuisbatterij. De meest flexibele optie: hij laadt en ontlaadt op commando en kan dus actief stroom terugleveren tijdens een piek. Vermogen, capaciteit en beschikbaarheid zijn hoog, waardoor een batterij goed te plannen is.
• Laadpaal. Hier werkt het passief: de auto gaat simpelweg niet laden tijdens een piekmoment, zonder dat er wordt teruggeleverd. Het laadmoment schuift dan een paar uur op, of naar de volgende dag, zonder dat de auto onvoldoende opgeladen raakt voor de rit die je hebt gepland.
• Hybride warmtepomp. Door de woning van tevoren iets warmer te stoken, of het warme water iets eerder op te warmen, kan de warmtepomp tijdens een piek even uit terwijl je de warmte alsnog voelt. Dat heet thermische buffering, en hoe beter je huis geïsoleerd is, hoe meer ruimte daarvoor is.

Hoe langer een apparaat vermogen kan blijven leveren, hoe waardevoller de bijdrage. De dienst kent inzetblokken van twee, vier en zes uur: een grotere batterij die zes uur kan volhouden, is voor de netbeheerder meer waard dan een kleine batterij die na een uur leeg is.

Test

Netbeheerders en leveranciers hebben de aanpak eerst een winter lang getest in een pilot met 35.000 huishoudens verspreid over 21 gebieden. De conclusie: mensen doen mee zolang het makkelijk is en financieel loont, en de aansturing werkt technisch goed genoeg om op te schalen. Op basis daarvan is nu de knop omgezet naar grootschalige uitrol, met als kortetermijndoel 50.000 tot 70.000 deelnemende huishoudens en een einddoel van 255 megawatt aan flexibel vermogen. Ter vergelijking: dat is ongeveer het stroomverbruik van een stad als Haarlem.

Wat levert het op?

Op het moment van opnemen kon Zonneplan nog geen exact bedrag noemen, omdat de vergoeding per leverancier verschilt en meeloopt in een bredere, zogeheten multi-market-strategie: dezelfde batterij wisselt tussen de onbalansmarkt, de day-ahead-markt en nu ook netcongestiesturing, afhankelijk van wat op dat moment het meest oplevert. Wel is duidelijk dat de netcongestievergoeding een extra inkomstenbron is bovenop wat je nu al verdient, en dat die inkomsten automatisch via je energierekening binnenkomen.

Voor wie geldt dit, en vanaf wanneer?

De dienst start niet in heel Nederland tegelijk, maar in de gebieden waar de druk op het net het hoogst is: Gelderland, Utrecht, delen van de Flevopolder en een deel van Noord-Brabant (. Andere regio’s volgen naar verwachting later. Of jij in aanmerking komt, hangt af van je postcode; dat kun je checken via de app van je energieleverancier.

Drie netbeheerders doen mee: Enexis, Alliander/Liander en Stedin. Bij de lancering doen daarnaast vijf energieleveranciers mee: Eneco, Essent, Vattenfall, Frank Energie en Zonneplan, met onder meer Tibber en Budget Energie die zich kort daarna ook aansloten. Heb je een thuisbatterij, laadpaal of hybride warmtepomp en woon je in een van de aangewezen gebieden, dan hoor je via je eigen leverancier of en wanneer je mee kunt doen.

Meer weten?

Wil je de hele aflevering terugluisteren? Koen Altena (Zonneplan) en Tim Joosten (Alliander) leggen in de podcast alle details uit, inclusief hoe de sturing er per apparaat precies uitziet.