Review EcoFlow Stream AC 5000: set-and-forget-batterij met een echte UPS

Het duurt niet lang meer en dan stopt de salderingsregeling. Daarom kijkt nu bijna iedereen met zonnepanelen naar een thuisbatterij, en die worden steeds goedkoper en compacter. Toen EcoFlow zijn nieuwe generatie batterijen lanceerde, waren we dus benieuwd. De EcoFlow Stream AC 5000 slaat 5 kWh op in een behuizing van nauwelijks een A4’tje breed. Zo compact dat we ons afvroegen: past een batterij van 5 kWh in de meterkast?

Wat is de EcoFlow Stream AC 5000?

De Stream AC 5000 is een stekkerbatterij van 5 kWh. Je zet hem neer, steekt hem in een geaard stopcontact, koppelt een P1-meter aan je slimme meter, en dat is het. Het is de AC-versie, dus zonder ingang voor zonnepanelen: hij laadt via het stopcontact met de zonnestroom die je huis al opwekt.

Interessant is vooral de capaciteit. Een of twee jaar geleden waren stekkerbatterijen van 2 tot 3 kWh de norm. Nu schuiven steeds meer merken op richting 5 kWh, en EcoFlow, dat eerder ook kleinere modellen maakte, doet daar nu aan mee. Die 5 kWh lijkt de nieuwe standaard te worden.

Standaard levert hij 800 watt aan je huis: de grens die geldt als hij op een gedeelde groep zit. In de app kun je 2.500 watt aanvragen, maar dan moet je aanvinken dat hij op een eigen groep zit, en daar teken je voor. Wil je naar 3.000 watt, dan heb je een uitbreidingsaccu nodig en een ontgrendelcode van een EcoFlow-installateur. Dat je voor dat hogere vermogen een eigen groep nodig hebt, is geen formaliteit: op een gewoon stopcontact overbelast je de groep.

Uitbreiden kan twee kanten op, en dat is netjes uitgedacht. Verticaal stapel je uitbreidingsaccu’s op de hoofdunit: tot twee stuks van 5 kWh, dus 15 kWh in totaal. Dat geeft je meer capaciteit. Horizontaal zet je meerdere hoofdunits naast elkaar, bijvoorbeeld één per fase. Dat geeft je meer vermogen. Met EcoFlow’s Gateway gaat het zelfs tot 90 kWh, al gaat niemand dat thuis doen.

De adviesprijs is 1.599 euro, en hij is regelmatig in de aanbieding voor 1.499 euro. Dan zit je op zo’n 300 euro per kWh. Ja, er zijn merken die veel goedkoper zijn. Maar voor een batterij van een gevestigd merk met een staat van dienst vinden we dit scherp geprijsd.

Specificaties

Past hij in de meterkast?

Gezien zijn geringe grootte vroeg ik me: past hij in mijn meterkast?. In onze meterkast staat netwerkapparatuur die liever niet uitvalt, waaronder een paar kleine servers. En deze batterij heeft een echte UPS-functie, waarover verderop meer. Als hij in de meterkast past, kan alles daar direct op.

Aan het ontwerp zie je dat EcoFlow erover heeft nagedacht dat hij tussen andere spullen moet kunnen staan. Er steekt niets uit. De stekker aan de achterkant maakt meteen een haakse bocht naar beneden, en op die plek zijn de koelribben minder diep, zodat de kabel kan weglopen. Ook het noodstroomstopcontact aan de zijkant ligt vlak in de behuizing.

Wel schrijft EcoFlow voor dat je 3 centimeter vrij houdt aan de achterkant en 2 centimeter aan de zijkanten, voor de warmteafvoer. Een meterkast is volgens de NEN-norm zo’n 32 à 33 centimeter diep, en daar komt nog het kozijn van de deur bij, dat ook weer zo’n 8 centimeter diepte geeft. Ruimte genoeg dus. Voor de groepenkast plaatsen kan niet, maar ernaast wel.

Wat echt tegenvalt, is het gewicht: 45 kilo. Je hebt een plank nodig die stevig genoeg gemonteerd is om dat te dragen, en die moet je er zelf in zien te tillen.

En dan de ventilatie, want zo’n batterij geeft warmte af. Een moderne meterkast heeft volgens dezelfde NEN-norm een rooster onderin en een rooster bovenin: onderin komt koele lucht binnen, bovenin gaat warme lucht weg. Ik heb er voor de zekerheid kleine ventilatoren in gezet die bovenin de lucht naar buiten blazen, en een Zigbee-sensor die de temperatuur bijhoudt.

Installatie en gebruiksgemak

Hij hoeft niet per se in huis. De Stream AC 5000 is IP65, dus stof- en spatwaterdicht, en werkt van -20 tot +55 graden. Wordt het echt koud, dan verwarmt hij zichzelf. Je kunt hem dus ook in een onverwarmde garage, schuur of bijkeuken zetten, of naast het huis onder een afdakje. Wel overdekt, en niet in direct zonlicht. Bedenk daarbij dat dat zelfverwarmen energie kost: in de winter haal je er dus wat minder uit dan in de zomer.

Een detail voor als hij op zo’n plek staat: er zit een extern aardingspunt op. Is de aarding van het stopcontact in je schuur of garage niet helemaal in orde, dan kun je hem apart aarden. Opvallend genoeg staat dat nergens in de handleiding, maar het schroefje zit er wel.

Het display is minimalistisch: je ziet het batterijpercentage, en of wifi en bluetooth aanstaan. Dat ziet er strak uit, en we houden zelf van weinig informatie. Maar je kunt er niet op zien of hij aan het laden is, aan het ontladen, of stilstaat. Een gekleurd lampje dat dat aangeeft, zoals sommige andere batterijen hebben, zouden we wel waarderen.

De app

In onze review van de Conow Lyra schreven we al hoe belangrijk gebruiksgemak is als je eenmaal met onduidelijke interfaces hebt gewerkt. EcoFlow heeft dat goed voor elkaar. De installatie ging soepel en de app is strak en duidelijk: op het hoofdscherm zie je alleen wat je nodig hebt, met daaronder een tabblad voor de statistieken.

Eén wens: zet de laadstrategie ook op het hoofdscherm. Je wilt vaak even snel checken wat de batterij doet en wat hij vandaag van plan is. Die informatie zit er wel in, maar je moet ervoor doorklikken naar de apparaatweergave.

Wij hebben hem gekoppeld aan een HomeWizard P1-meter. Hij werkt ook met Shelly, de Tibber Pulse en de Homey-dongle, en EcoFlow heeft ook eigen P1-meters.

Aansturing en modi

Er zijn drie modi:

• Zelfvoedend. De klassieke nul-op-de-meter: overschot gaat erin, bij een tekort haalt hij het eruit. Dit is wat de meeste mensen gebruiken.
• Aangepast schema. Je stelt zelf tijdblokken in voor laden en ontladen, met vermogen en tot welk percentage. Buiten die blokken valt hij terug op zelfvoedend.
• Intelligente modus. De slimme of AI-modus.

EcoFlow had die intelligente modus al vroeg, maar wilde je alle functies, dan moest je er een abonnement voor nemen. Bij de Stream AC 5000 is dat niet meer nodig: hij is gratis. Waarschijnlijk omdat de hele markt dit nu aanbiedt.

De intelligente modus draait op EcoFlow’s OASIS-platform en combineert je dynamische energietarieven, de weersverwachting en je eigen verbruikspatroon. Die laatste leert hij in ongeveer een week. In de basis doet hij zelfconsumptie, en als er een kans is om goedkoop in te kopen en duur te gebruiken, pakt hij die. Merkt hij bijvoorbeeld dat je ’s ochtends een piek hebt terwijl de batterij ’s nachts al leeg is gelopen, dan laadt hij in de goedkopere nachturen wat bij. Dat is in grote lijnen de strategie die je na het einde van de saldering wilt.

Het lastige blijft dat zo’n modus een black box is. We kunnen moeilijk zeggen of deze beter of slechter optimaliseert dan die van een concurrent.

Peak shaving

Geen aparte modus, maar wel een functie die we sterk vinden. Je stelt in hoeveel vermogen je huis maximaal van het net mag trekken. Gaat je verbruik daaroverheen, dan springt de batterij bij en levert hij het verschil. Een minimaal laadniveau zorgt dat dit je accu niet leegtrekt.

Het mooie is dat peak shaving onder de andere modi doordraait. De intelligente modus plant gewoon door op tarieven en weer, en peak shaving grijpt daar bovenop in wanneer een piek dreigt. In België, waar je meer betaalt naarmate je piekvermogen hoger is, kennen ze dit al langer. Hier is het vooral handig om een eenfase-aansluiting te beschermen.

Faseherkenning

We kregen een vraag van een luisteraar of je met de faseherkenning aan load balancing kunt doen. Helaas niet. Het is een beschermingsmechanisme: zet je meerdere batterijen in huis, dan herkent hij als er twee per ongeluk op dezelfde fase zitten, en schroeft hij het vermogen terug.

Lokale modus en zelf aansturen

EcoFlow heeft een lokale modus aangekondigd, waarmee de batterij blijft doorwerken als het internet of de cloud van EcoFlow uitvalt. Die bestaat alleen nog niet: in het materiaal van EcoFlow staat het alsof hij er al is, in de praktijk is hij aangekondigd. Daar komen we in een vervolg op terug.

Zelf aansturen via Home Assistant of Homey kan niet. Er zijn onofficiële integraties, maar die zijn voor het uitlezen van data en het aanpassen van instellingen, en lopen allemaal via de cloud. De laadstrategie komt altijd uit de app van EcoFlow. Dat is een duidelijke keuze. Voor de meeste mensen is dat geen enkel probleem, voor wie alles zelf in Home Assistant wil regelen wel.

Hoe bevalt hij in de praktijk?

Kort gezegd: het is een set-and-forget-batterij. Eenmaal ingesteld doet hij gewoon zijn ding.

De AI-assistent in de app, waar EcoFlow in München flink mee uitpakte, kunnen we kort over zijn: die is traag, maakt fouten en geeft telkens dezelfde antwoorden. En een batterij is niet zo ingewikkeld dat je er een chatbot voor nodig hebt. Dit voelt als een vroege versie.

Wat ons verder opviel, is het geluid. De batterij koelt passief via de ribben aan de achterkant, en als dat niet genoeg is springt er een ventilator bij. Die ventilator slaat bij ons relatief snel aan, en je hoort het relais klikken als hij begint met laden of ontladen.

Noodstroom en UPS

Aan de zijkant zit een apart stopcontact, afgesloten met een rubberen dop zodat het spatwaterdicht blijft. Valt de stroom uit, dan blijft alles wat daarin zit gewoon werken. Dat levert 2.500 watt, of 3.000 watt met een uitbreidingsaccu, en schakelt standaard binnen 20 milliseconden om. Voor een koelkast of een router is dat prima, en zo doen de meeste batterijen het.

Belangrijk: het gaat alleen om dat ene stopcontact op de batterij. Niet je hele huis, niet je groepenkast.

De UPS-modus

Dit is waar de Stream AC 5000 zich onderscheidt. In de app zit een schakelaar voor de UPS-modus. Zet je die aan, dan is de omschakeltijd nul milliseconden. De batterij levert dan continu zelf stroom op dat stopcontact, dus er is geen moment waarop de spanning wegvalt. Daarmee is dit geen noodstopcontact meer maar een echte UPS: je kunt er je server, NAS of router op zetten zonder dat die iets merken van een stroomstoring.

Waarom staat dat niet standaard aan? Omdat het continu energie kost. Heb je het niet nodig, dan laat je het uit. Dat vinden we een nette keuze.

X-Boost

Een aardige extra. Hang je een waterkoker of airfryer aan het noodstroomstopcontact die net iets meer trekt dan 2.500 watt, dan kun je X-Boost aanzetten. De batterij verlaagt dan de spanning op dat stopcontact een klein beetje, waardoor het apparaat minder vermogen trekt. Je water kookt iets langzamer, maar het werkt wel. Dit gaat alleen op voor apparaten met een verwarmingselement: bij een motor of een elektronische voeding werkt die truc niet.

Efficiëntie en terugverdientijd

Onafhankelijke metingen komen voor deze batterij uit op een round-trip-efficiëntie van rond de 80 procent over twaalf dagen. Stop je er 10 kWh in, dan haal je er ongeveer 8 uit. De rest gaat verloren bij het omzetten van wissel- naar gelijkstroom en terug. Dat is gemiddeld voor een thuisbatterij.

Voor de terugverdientijd gebruiken we, net als bij eerdere reviews, een eenvoudige berekening met zelfconsumptie en een vast contract. Na het einde van de saldering levert elke kWh die je uit je eigen batterij haalt in plaats van van het net, je de prijs op die je er anders voor zou betalen.

Rond de zes jaar dus, en dat vinden we netjes. Bij eerdere, kleinere batterijen kwamen we op een vergelijkbare terugverdientijd uit, terwijl die half zo groot waren.

Die 70 procent gebruiksefficiëntie is de aanname dat je de batterij niet elke dag helemaal vol en helemaal leeg krijgt. Dat hangt af van je huis. Heb je maar een paar zonnepanelen, dan krijg je hem op veel dagen niet vol. Heb je weinig verbruik in de avond, dan krijg je hem niet leeg. In beide gevallen daalt je gebruiksefficiëntie en duurt het langer voor je hem terugverdient. Kies dus een batterij die past bij je opwek en je verbruik: groter dan nodig levert je niets op.

Specifiek bij deze batterij zit daar nog een addertje onder het gras. Op de standaardinstelling van 800 watt doe je ruim vijf uur over die 4 kWh. Blijf je daarop staan, dan haal je die 70 procent misschien niet eens. Om er echt het meeste uit te halen, wil je hem op een eigen groep met 2.500 watt.

Conclusie: voor wie is de EcoFlow Stream AC 5000?

Dit is een hele goede set-and-forget-batterij. Hij heeft een fijn formaat, is degelijk gebouwd en scherp geprijsd voor wat je krijgt. Hij doet wat hij moet doen in de zelfvoedende modus, en de intelligente modus optimaliseert netjes voor dynamische tarieven en je verwachte verbruik. De UPS-modus is een echte onderscheidende functie als je apparatuur hebt die niet mag uitvallen.

We krijgen vaak de vraag welke batterij iemand moet nemen. Als we verder niets van die persoon weten, is dit een antwoord waar we geen spijt van krijgen: EcoFlow is een gevestigd merk, en aan de software wordt merkbaar gewerkt. Mits de grootte past bij je huis, natuurlijk.

Het grootste nadeel: je kunt hem niet zelf aansturen. EcoFlow kiest er volledig voor om de laadstrategie uit de eigen software te laten komen, en biedt geen mogelijkheid om dat over te nemen vanuit bijvoorbeeld Home Assistant. Voor de meeste mensen maakt dat niet uit. Maar wij vinden het een fijn idee dat je een uitwijkmogelijkheid hebt, mocht er ooit iets veranderen aan de cloud van een merk. Voor de echte groene nerds die alles zelf willen regelen, is deze batterij daarom minder geschikt.

De aangekondigde lokale modus volgen we met interesse. Zodra die beschikbaar is, komen we met een vervolg. Heb je vragen over deze batterij? Laat ze achter in de reacties, dan nemen we ze daarin mee.