Nettarieven stroom worden tijdsafhankelijk: piekmomenten worden duurder

In strijd tegen netcongestie gaan huishoudens in Nederland vanaf 2028 meer betalen voor hun elektriciteitsverbruik tijdens piekmomenten, en daarbuiten juist minder. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) introduceert tijdsafhankelijke nettarieven, waardoor de transportkosten van elektriciteit variëren per moment op de dag. Het plan is dat de nettarieven hoger worden tijdens de piek, waarschijnlijk avonds tussen 17:00-21:00 uur. Daarbuiten worden de nettarieven juist lager.

Wat verandert er precies?

De ACM voert een nieuwe tariefstructuur in waarbij de kosten voor het transport van elektriciteit over het net hoger zijn tijdens piekmomenten en lager buiten de piek . Dit geldt eerst voor grootverbruikers op regionale netten in 2028, waarna de regeling kort daarna ook voor kleinverbruikers zoals huishoudens wordt ingevoerd .

Het is belangrijk om te begrijpen dat dit niet hetzelfde is als dynamische energietarieven. Bij tijdsafhankelijke nettarieven gaat het om vaste tariefverschillen tussen vooraf bepaalde tijdsblokken, zoals dag- en nachturen of piek- en daluren . De prijzen veranderen dus niet per uur op basis van marktomstandigheden, maar zijn gekoppeld aan vaste periodes waarin het netwerk zwaarder of lichter belast wordt.

Waarom deze verandering?

Het elektriciteitsnet komt steeds vaker onder druk te staan door de toenemende vraag naar stroom. Vooral tijdens piekmomenten, bijvoorbeeld ’s avonds wanneer iedereen thuiskomt en apparaten aanzet, wordt het net zwaar belast . Door tijdsafhankelijke tarieven te introduceren, wil de ACM netgebruikers stimuleren hun elektriciteitsverbruik te verplaatsen naar momenten waarop het net minder belast is .

Dit moet zorgen voor een efficiënter gebruik van de bestaande infrastructuur en helpt netcongestie tegen te gaan zonder dat er direct kostbare nieuwe infrastructuur hoeft te worden aangelegd . De maatregel past binnen het bredere beleid om de energietransitie betaalbaar en beheersbaar te houden.

Verschil met dynamische energietarieven

Veel mensen kennen inmiddels dynamische energiecontracten, waarbij de prijs per uur kan variëren. Het is belangrijk om het verschil te begrijpen tussen deze dynamische energietarieven en de nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven:

• Energietarieven: Dit zijn de kosten voor de elektriciteit zelf, die je betaalt aan je energieleverancier. Bij een dynamisch contract variëren deze prijzen per uur op basis van de marktprijs
• Nettarieven: Dit zijn de transportkosten voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Deze betaal je aan de netbeheerder via je energieleverancier. Deze worden vanaf 2028 tijdsafhankelijk met vaste tariefverschillen tussen periodes

Je energierekening wordt dus opgebouwd uit verschillende componenten: de energiekosten (leverancier), de transportkosten (netbeheerder), en belastingen zoals energiebelasting en ODE. Vanaf 2028 wordt de tweede component – de transportkosten – afhankelijk van het tijdstip waarop je stroom verbruikt.

Wanneer zijn de piekmomenten?

De exacte tijdsblokken en tariefverschillen moeten nog worden vastgesteld door de netbeheerders in hun codewijzigingsvoorstellen . De ACM verwacht dat netbeheerders eerst deze voorstellen indienen, waarna consultatierondes volgen. De definitieve besluiten worden naar verwachting eind 2026 vastgesteld .

Wel is nu al duidelijk dat piekmomenten waarschijnlijk samenvallen met de momenten waarop het elektriciteitsnet het zwaarst belast wordt. Dit is typisch in de avonduren, bijvoorbeeld tussen 17:00 en 21:00 uur, wanneer veel mensen thuiskomen van werk, eten koken, verwarming aanzetten en andere apparaten gebruiken.

Wat betekent dit voor jouw energierekening?

De impact op je energierekening hangt af van je verbruikspatroon. Als je veel stroom verbruikt tijdens piekmomenten, zul je meer gaan betalen aan transportkosten . Maar het biedt ook kansen om te besparen: door slim je verbruik te verplaatsen naar daluren, kun je profiteren van lagere nettarieven.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Je elektrische auto ’s nachts opladen in plaats van ’s avonds
• De wasmachine, droger of vaatwasser op een timer zetten zodat ze buiten piekmomenten draaien
• Energieverslindende apparaten zoals je boiler of warmtepomp slim aansturen
• Batterijopslag gebruiken om stroom op te slaan tijdens daluren en te gebruiken tijdens piekmomenten

Slimme automatisering wordt belangrijker

Voor mensen die al werken met Home Assistant, n8n-automatiseringen of slimme laadpalen wordt het nog interessanter om deze systemen te optimaliseren . Je kunt je systemen straks niet alleen laten reageren op dynamische energieprijzen, maar ook op de tijdsafhankelijke nettarieven.

Dit vraagt wel om aanpassingen in je automatiseringen: waar je nu misschien alleen kijkt naar de energieprijs per uur, moet je straks ook rekening houden met de vaste piek- en daltijden voor transportkosten. Het combineren van beide factoren levert de grootste besparing op.

Tijdlijn en vervolgstappen

De planning ziet er als volgt uit:

• 2026: Netbeheerders dienen codewijzigingsvoorstellen in, gevolgd door consultatierondes. De ACM neemt eind 2026 definitieve besluiten
• 2028: Invoering van tijdsafhankelijke nettarieven voor grootverbruikers op regionale netten
• Na 2028: Invoering voor kleinverbruikers (huishoudens) volgt kort daarna

Het is dus verstandig om je al voor te bereiden op deze verandering. Ook als je nog geen dynamisch energiecontract hebt, wordt het steeds belangrijker om na te denken over wanneer je stroom verbruikt, niet alleen hoeveel.