Ook netcongestie voor particulieren: wees er snel bij als je je aansluiting wil vergroten

Ons stroomnet piept en kraakt. De files op het elektriciteitsnet – ook wel netcongestie genoemd – zijn al jaren een groot probleem voor bedrijven. Maar vanaf 1 juli 2026 verandert er iets fundamenteels: ook gewone huishoudens kunnen op een wachtlijst belanden als ze hun stroomaansluiting willen verzwaren. Heb je plannen voor een warmtepomp, laadpaal of inductiekookplaat? Dan is er nu iets concreets voor je te doen.

Waarom loopt het net vol?

Het stroomnet is tientallen jaren geleden gebouwd voor een Nederland dat grotendeels op aardgas draaide. Nu willen we in rap tempo elektrificeren: woningen van het gas af, elektrische auto’s opladen, zonneparken en windmolens op het net zetten. Al die vraag en dat aanbod moet door hetzelfde net – en dat net kan de groei simpelweg niet bijhouden.

Nieuwe kabels leggen en stations bouwen kost tijd én geld. Netbeheerders investeerden in 2024 meer dan 8 miljard euro, maar zelfs die investeringen lopen door vergunningsprocedures en schaarse arbeidskrachten geregeld vertraging op.

Bedrijven zijn de sjaak

Bedrijven die een nieuwe of zwaardere aansluiting op het stroomnet willen, staan al jaren in de rij. De wachtlijst voor grootverbruikers is inmiddels gegroeid tot meer dan 14.000 aanvragen – en dat aantal groeide in enkele maanden met 15 procent. Tel je ook de invoedingsaanvragen mee, dan zijn er in totaal al meer dan 22.000 verzoeken.

De gevolgen voor bedrijven zijn enorm. Plannen om uit te breiden, te verduurzamen of simpelweg een nieuw pand in gebruik te nemen lopen vast. In de zwaarst getroffen regio’s lopen wachttijden op tot wel 10 jaar. Fabrieken die willen elektrificeren, laadpleinen die willen uitbreiden, boeren die van het gas af willen: allemaal staan ze stil terwijl de maatschappij wil bewegen.

Wat gaat er veranderen voor particulieren?

Tot nu toe was er een beschermd plekje op het net voor kleinverbruikers – huishoudens en kleine bedrijven met een aansluiting tot 3×80 ampère. Netbeheerders reserveerden altijd capaciteit voor hen, zodat een verzwaring of nieuwe aansluiting vrijwel altijd gewoon mogelijk was.

Dat stopt per 1 juli 2026. De ACM werd door de rechter teruggefloten: het oude systeem waarbij kleinverbruikers automatisch voorrang kregen, was juridisch niet houdbaar. Europese non-discriminatieregels schrijven namelijk voor dat aanvragers gelijk behandeld moeten worden – en dat betekent: wie het eerste komt, het eerste maalt, ook als je een gewoon huishouden bent. Er geldt alleen een uitzondering voor bedrijven met maatschappelijke prioriteit, zoals een ziekenhuis, school of brandweerkazerne.

Is dit niet al langer een probleem?

Een beetje wel – maar het wordt nu officieel en structureel. Het is handig om te begrijpen hoe dit gegroeid is:

Vroeger was een verzwaring aanvragen vrijwel altijd binnen een paar weken geregeld. Netbeheerder stuurde iemand langs, klaar.

De afgelopen jaren begon het in drukke regio’s al langer te duren. Niet omdat er een formele wachtlijst was, maar omdat installateurs en netbeheerders het werk simpelweg niet snel konden bijhouden. Technisch was er nog wel capaciteit, maar de uitvoering liep achter.

Vanaf 1 juli 2026 komt er een formele wachtlijst, ook voor huishoudens. In regio’s waar het net echt vol zit, krijg je officieel een nummer in de rij – en moet je wachten tot er weer ruimte is op het net, ongeacht hoe snel een installateur beschikbaar is. Dat is een kwalitatief andere situatie: je kunt dan niet meer zomaar betalen en regelen, je bent afhankelijk van netcapaciteit die er simpelweg niet is.

De kern: het werd al lastiger, maar je kon het altijd regelen. Straks in congestiegebieden kun je het misschien een tijdlang helemaal niet regelen, hoe graag je ook wil en hoeveel je ook bereid bent te betalen.

Wat betekent dit voor jou als particulier?

Als je in een regio woont waar netcongestie al speelt – en dat zijn er steeds meer – kan een aanvraag voor een zwaardere aansluiting ná 1 juli 2026 dus op een wachtlijst belanden. Hoe lang je moet wachten, hangt af van je plek op die lijst en de beschikbare capaciteit in jouw wijk.

Praktische voorbeelden waarbij een verzwaring nodig kan zijn:

• Inductiekookplaat – een overstap van gas naar elektrisch koken vraagt soms om een zwaardere groep of zelfs een meerfasige aansluiting
• Warmtepomp – een all-electric warmtepomp heeft meer vermogen nodig dan een cv-ketel
• Laadpaal thuis – zeker als je ook zonnepanelen hebt en slim wil laden, is een verzwaring soms nodig
• Uitbreiding van zonnepanelen – meer terugleveren kan ook om een aanpassing aan de aansluiting vragen

Wat kun je nu doen?

Aanvragen die vóór 1 juli 2026 worden ingediend, vallen buiten de formele wachtlijst – maar ook nu geldt al: in regio’s waar het net vol zit, kan een netbeheerder een verzwaring niet altijd direct realiseren. Hoe eerder je aanvraagt, hoe beter.

Heb je ergens in de nabije toekomst plannen om een warmtepomp, laadpaal of inductiekeuken te laten installeren? Vraag dan nu alvast een verzwaring aan. Je zit nergens aan vast — de aanvraag kost niets en je kan hem altijd intrekken — maar je behoudt wel je plek in de rij. Doe dit via de website van jouw netbeheerder:

• Enexis (Noord-, Oost- en Zuid-Nederland): enexis.nl
• Stedin (West-Nederland, Utrecht, Zeeland): stedin.net
• Liander/Alliander (Noord-Holland, Friesland, Gelderland, Flevoland): liander.nl