Hoe groot moet je thuisbatterij zijn? Probeer het eerst

Salderen verdwijnt. Dat weet je waarschijnlijk al. En dus staat bij steeds meer mensen met zonnepanelen dezelfde vraag op het netvlies: moet ik een thuisbatterij kopen? En als het antwoord ja is — hoe groot dan? 5 kWh? 10 kWh? Groter?

Het frustrerende is dat je die vraag eigenlijk pas kunt beantwoorden als je er al eentje hebt. Of toch niet? Met de Home Assistant-integratie battery_sim kun je een virtuele batterij draaien op jouw échte verbruiksdata.

De hamvraag: hoeveel kWh heb je nodig?

Als je zonnepanelen hebt, ken je het patroon. Overdag draaien de panelen op volle kracht, je wasmachine loopt, de vaatwasser doet een rondje — en toch exporteer je nog flink wat terug naar het net. Maar zodra de zon ondergaat en je ’s avonds thuis bent, gaat de meter de andere kant op. Koken, tv, opladers, verlichting: ineens ben je weer afhankelijk van stroom uit het net.

Precies dáár lost een thuisbatterij in zelfconsumptiemodus iets op: hij slaat de zonne-energie van overdag op, zodat je die ’s avonds alsnog gebruikt. Maar de vraag blijft: hoe ver kom je daarmee? Heb je genoeg opgeslagen om de avond én de nacht door te komen? En de volgende ochtend, totdat de zon weer op gang komt?

Dat is de ene kant van het verhaal. Maar er is ook een andere insteek, die minstens zo belangrijk is: mensen die hun batterij willen afstemmen op hoeveel ze opwekken. Want een te grote batterij klinkt veilig, maar als hij nooit echt leegloopt, benut je je investering ook niet optimaal. Krijg je hem überhaupt een beetje leeg? Ook dát kun je met de simulator uitproberen.

Wat doet battery_sim?

De battery_sim integratie voor Home Assistant werkt simpel maar slim. Hij koppelt aan je bestaande energie-sensoren — de import- en exportwaarden die je P1-meter al bijhoudt. Vervolgens simuleert hij continu wat er zou gebeuren als je een echte batterij had:

• Exporteer je stroom naar het net? Dan laadt de virtuele batterij op.
• Importeer je stroom van het net? Dan ontlaadt de virtuele batterij eerst.

Dat is precies hoe een echte thuisbatterij in zelfconsumptiemodus werkt. De integratie houdt bij wat het gesimuleerde laadpercentage (SoC) is, hoeveel kWh je hebt “bespaard” en — als je je energietarief invult — ook hoeveel euro dat waard zou zijn geweest.

Installeren

Je installeert battery_sim via HACS (zie hier voor installatie). Hij is standaard al te vinden via HACS, je hoeft hem niet los toe te voegen.

Daarna configureer je hem via Instellingen > Apparaten en diensten. De belangrijkste parameters die je instelt:

• Capaciteit – bijv. 5 kWh of 10 kWh
• Maximaal laadvermogen – bijv. 3,6 kW (gebruikelijk voor single-phase)
• Maximaal ontlaadvermogen – idem
• Round-trip efficiëntie – doorgaans 90–95% voor moderne lithiumbatterijen
• Energietarief – optioneel, voor de kostenbesparing in euro’s

Er zijn ook vooraf ingestelde profielen voor bekende batterijen zoals de Tesla Powerwall en LG Chem RESU, maar je kunt ook een eigen profiel invullen voor bijvoorbeeld een Marstek Venus, Zendure SolarFlow of een andere populaire thuisbatterij.

Zet 5 kWh en 10 kWh naast elkaar

Dit is waar het echt interessant wordt. Je kunt meerdere virtuele batterijen tegelijk draaien. Maak gewoon twee instanties aan: één met 5 kWh capaciteit en één met 10 kWh. Beide draaien op dezelfde invoerdata — jouw echte verbruik en productie — maar je ziet direct hoe groot het verschil is.

Na een week of twee begint er een duidelijk patroon te ontstaan:

Wat je al snel merkt: in de zomer is het verschil groot — een 10 kWh batterij haalt vaker de nacht zonder netstroom. Maar in de winter is het speelveld gelijker, omdat er simpelweg minder zon is om op te laden. Die nuance is waardevol voor je aankoopbeslissing.

Wat de integratie verder kan

Naast de basismodus voor zelfconsumptie biedt battery_sim meer mogelijkheden om mee te spelen:

• Dynamisch tarief-modus – simuleer laden bij goedkope uren (bijv. ’s nachts) en ontladen bij dure uren. Interessant als je een dynamisch contract overweegt.
• Kostentracker – de integratie berekent gesimuleerde besparingen in euro’s per dag, maand en jaar, zodat je de terugverdientijd kunt inschatten.
• Integratie met het Energie-dashboard – de gesimuleerde sensoren verschijnen als gewone entiteiten in Home Assistant, zodat je ze ook in je Lovelace-dashboard kunt weergeven.
• Meerdere scenario’s parallel – vergelijk niet alleen capaciteit, maar ook verschillende modi of efficiëntie-instellingen naast elkaar.

Een simulatie zegt niet alles

De simulator kijkt terug, niet vooruit. Hij vertelt je wat er zou zijn gebeurd op basis van jouw historische data — niet wat er volgend jaar gaat gebeuren. Een paar dingen om in het achterhoofd te houden:

• Seizoenseffect is groot. Een week in april zegt weinig over december. Laat de simulator bij voorkeur enkele maanden draaien voor een realistisch beeld.
• Vakantie en uitzonderingen vertekenen. Een week dat je er niet was en nauwelijks verbruik had, geeft een te rooskleurig beeld.